萬盛學電腦網

您现在的位置: 萬盛學電腦網 >> 程式設計 >  >> 腳本程式專題 >> JavaScript

JavaScript 身分證字號驗證完整實作:15/18 位規則、校驗碼算法、生日驗證、性別判斷與正則優化版

身分證字號前端驗證完全指南:編碼規則、加權校驗、生日合法性、性別判斷、兩版本實作對比

身分證字號是中文系統最常見的實名驗證欄位。前端即時驗證能大幅減少後端無效請求,提升用戶體驗。本文詳細解析 15 位舊版與 18 位新版編碼規則,提供兩個版本的完整驗證程式碼(教學版與生產優化版),並說明關鍵邏輯與避坑點。

一、編碼規則速查

版本結構說明
15 位 (舊版)dddddd yymmdd xx p地址碼(6) + 出生年月日(6) + 順序碼(2) + 性別(1:奇男偶女)
18 位 (新版)dddddd yyyymmdd xxx y地址碼(6) + 出生年月日(8) + 順序碼(3:奇男偶女) + 校驗碼(1)

18 位加權因子與校驗碼對照表

// 從右往左第 2~18 位 (共 17 位) 的加權因子
const WI = [7, 9, 10, 5, 8, 4, 2, 1, 6, 3, 7, 9, 10, 5, 8, 4, 2];

// 校驗碼對照表 (索引 = 加權和 % 11)
const VALIDATE_CODE = ['1', '0', 'X', '9', '8', '7', '6', '5', '4', '3', '2'];
// 索引:  0   1   2   3   4   5   6   7   8   9   10
// 值:   1   0   X   9   8   7   6   5   4   3   2

二、教學版:邏輯清晰、分步驟驗證 (適合學習理解)

/**
 * 身分證字號驗證主函式 (教學版)
 * @param {string} idCard - 身分證字號
 * @returns {boolean}
 */
function IdCardValidate(idCard) {
    idCard = trim(idCard.replace(/\s/g, '')); // 去除空白

    if (idCard.length === 15) {
        return isValidityBrithBy15IdCard(idCard);
    } else if (idCard.length === 18) {
        var arr = idCard.split('');
        return isValidityBrithBy18IdCard(idCard) && isTrueValidateCodeBy18IdCard(arr);
    }
    return false;
}

/** 18 位校驗碼驗證 */
function isTrueValidateCodeBy18IdCard(arr) {
    var sum = 0;
    // 最後一位 X 處理
    if (arr[17].toLowerCase() === 'x') arr[17] = 10;

    for (var i = 0; i < 17; i++) {
        sum += WI[i] * parseInt(arr[i], 10);
    }
    var mod = sum % 11;
    return arr[17] == VALIDATE_CODE[mod]; // 字串比較,'X' === 'X'
}

/** 18 位生日驗證 */
function isValidityBrithBy18IdCard(idCard) {
    var year  = parseInt(idCard.substring(6, 10), 10);
    var month = parseInt(idCard.substring(10, 12), 10);
    var day   = parseInt(idCard.substring(12, 14), 10);

    var date = new Date(year, month - 1, day);
    // getFullYear 避免千年蟲問題
    return date.getFullYear() === year &&
           date.getMonth() === month - 1 &&
           date.getDate() === day;
}

/** 15 位生日驗證 (年份補 19) */
function isValidityBrithBy15IdCard(idCard) {
    var year  = parseInt('19' + idCard.substring(6, 8), 10);
    var month = parseInt(idCard.substring(8, 10), 10);
    var day   = parseInt(idCard.substring(10, 12), 10);

    var date = new Date(year, month - 1, day);
    // 舊版身分證年份 < 2000,getYear() 回傳年份-1900 正好吻合
    return date.getYear() === year - 1900 &&
           date.getMonth() === month - 1 &&
           date.getDate() === day;
}

/** 判斷性別 */
function maleOrFemaleByIdCard(idCard) {
    idCard = trim(idCard.replace(/\s/g, ''));
    if (idCard.length === 15) {
        return parseInt(idCard.charAt(14), 10) % 2 === 0 ? 'female' : 'male';
    } else if (idCard.length === 18) {
        // 第 17 位 (索引 16) 為順序碼倒數第二位,實際性別碼為第 17 位
        return parseInt(idCard.charAt(16), 10) % 2 === 0 ? 'female' : 'male';
    }
    return null;
}

/** 去除首尾空白 */
function trim(str) {
    return str.replace(/(^\s*)|(\s*$)/g, '');
}

三、生產優化版:正則預檢 + 單次遍歷 + 15 位自動升級 18 位

/**
 * 身分證字號驗證 (生產優化版)
 * @param {string} num - 身分證字號
 * @returns {boolean}
 */
function checkIdcard(num) {
    if (!num) return false;
    num = num.toUpperCase().trim();

    // 1. 格式快速篩選:15 位全數字 | 18 位前 17 數字 + 最後數字或 X
    if (!/^(?:\d{15}|\d{17}[\dX])$/.test(num)) return false;

    // 2. 統一轉為 18 位處理
    if (num.length === 15) {
        num = convert15to18(num);
        if (!num) return false; // 生日非法
    }

    // 3. 生日驗證 (18 位)
    var year  = parseInt(num.substr(6, 4), 10);
    var month = parseInt(num.substr(10, 2), 10);
    var day   = parseInt(num.substr(12, 2), 10);
    var date = new Date(year, month - 1, day);
    if (date.getFullYear() !== year || date.getMonth() !== month - 1 || date.getDate() !== day) {
        return false;
    }

    // 4. 校驗碼驗證
    var sum = 0;
    for (var i = 0; i < 17; i++) {
        sum += WI[i] * parseInt(num.charAt(i), 10);
    }
    var checkCode = VALIDATE_CODE[sum % 11];
    return num.charAt(17) === checkCode;
}

/** 15 位轉 18 位 (含校驗碼計算) */
function convert15to18(id15) {
    var year  = parseInt('19' + id15.substr(6, 2), 10);
    var month = parseInt(id15.substr(8, 2), 10);
    var day   = parseInt(id15.substr(10, 2), 10);
    var date = new Date(year, month - 1, day);
    if (date.getFullYear() !== year || date.getMonth() !== month - 1 || date.getDate() !== day) {
        return null; // 生日非法
    }

    var id17 = id15.substr(0, 6) + '19' + id15.substr(6);
    var sum = 0;
    for (var i = 0; i < 17; i++) {
        sum += WI[i] * parseInt(id17.charAt(i), 10);
    }
    return id17 + VALIDATE_CODE[sum % 11];
}

四、使用範例與測試資料

<input type="text" id="idcard" placeholder="請輸入身分證字號" maxlength="18" />
<button onclick="validate()">驗證</button>
<div id="result"></div>

<script>
function validate() {
    var val = document.getElementById('idcard').value;
    var ok = checkIdcard(val);
    var gender = ok ? maleOrFemaleByIdCard(val) : '—';
    document.getElementById('result').innerHTML =
        '格式: ' + (ok ? '✅ 合法' : '❌ 不合法') +
        ' | 性別: ' + (gender === 'male' ? '男' : gender === 'female' ? '女' : '—');
}

// 測試資料 (僅供演示,非真實身分證)
var testCases = [
    '110105199003078531', // 合法 18 位
    '11010519900307853X', // 合法 18 位 (X)
    '110105900307853',    // 合法 15 位
    '110105199002291234', // 非法: 1990 無 2/29
    '123456789012345678', // 非法: 校驗碼錯誤
    'abcdefghijklmnopqr'  // 非法: 格式錯誤
];
testCases.forEach(function (tc) {
    console.log(tc, checkIdcard(tc), maleOrFemaleByIdCard(tc));
});
</script>

五、進階:地址碼驗證 (行政區劃代碼)

前 6 位為行政區劃代碼 (GB/T 2260),可整合最新代碼庫驗證:

// 簡易版:載入 JSON 代碼表
var AREA_CODES = { "110105": "北京市朝陽區", "310115": "上海市浦東新區" /*, ...*/ };

function validateAreaCode(idCard) {
    var code = idCard.substr(0, 6);
    return !!AREA_CODES[code];
}

完整代碼表可從民政部官網或 GitHub 開源專案 (如 china-division) 獲取,定期更新。

六、避坑提醒

  1. 大小寫 X:校驗碼可能為 'x' 或 'X',統一 toUpperCase() 處理。
  2. 空白字元:用戶常複製帶空白,必須 replace(/\s/g, '')。
  3. 千年蟲:18 位用 getFullYear(),15 位用 getYear() (年份-1900)。
  4. 性別碼位置:15 位第 15 碼 (索引 14);18 位第 17 碼 (索引 16),非最後一位。
  5. 正則效能:單次驗證無壓力,批量驗證 (萬筆+) 建議預編譯正則或用 Web Worker。

七、TypeScript 類型定義

interface IdCardResult {
    valid: boolean;
    gender: 'male' | 'female' | null;
    birthday: string | null; // YYYY-MM-DD
    areaCode: string | null;
    areaName: string | null;
}

function validateIdCard(idCard: string): IdCardResult {
    // 實作...
}

將驗證邏輯封裝為獨立模組,配合單元測試覆蓋邊界案例,即可在專案中安心複用。

copyright © 萬盛學電腦網 all rights reserved