選單類型總覽
| 類型 |
觸發方式 |
適用場景 |
關鍵 API |
| Options Menu |
ToolBar/ActionBar 右上角選單鍵 |
全域主要操作 (設定、搜尋、新增、分享) |
onCreateOptionsMenu, onOptionsItemSelected |
| Context Menu |
長按 View |
針對特定項目操作 (刪除、編輯、複製) |
registerForContextMenu, onCreateContextMenu |
| Popup Menu |
任意 View 點擊 (錨點) |
次要操作、溢位選單、下拉選單替代 |
PopupMenu, setOnMenuItemClickListener |
| Navigation Drawer |
側滑/漢堡選單 |
主要導航、應用結構切換 |
NavigationView, DrawerLayout |
| Bottom Navigation |
底部固定欄 |
3-5 個頂層目的地切換 |
BottomNavigationView |
Options Menu XML 定義 (推薦方式)
<!-- res/menu/main_menu.xml -->
<menu xmlns:android="https://schemas.android.com/apk/res/android"
xmlns:app="https://schemas.android.com/apk/res-auto">
<!-- 搜尋動作:永遠顯示為 Action View (搜尋框) -->
<item
android:id="@+id/action_search"
android:icon="@drawable/ic_search"
android:title="@string/search"
app:showAsAction="ifRoom|collapseActionView"
app:actionViewClass="androidx.appcompat.widget.SearchView" />
<!-- 新增動作:有空間顯示圖標+文字 -->
<item
android:id="@+id/action_add"
android:icon="@drawable/ic_add"
android:title="@string/add"
app:showAsAction="ifRoom" />
<!-- 設定:僅在溢位選單顯示 -->
<item
android:id="@+id/action_settings"
android:icon="@drawable/ic_settings"
android:title="@string/settings"
app:showAsAction="never" />
<!-- 群組:互斥單選 (如排序方式) -->
<group android:id="@+id/group_sort" android:checkableBehavior="single">
<item android:id="@+id/sort_name" android:title="@string/sort_name" android:checked="true" />
<item android:id="@+id/sort_date" android:title="@string/sort_date" />
<item android:id="@+id/sort_size" android:title="@string/sort_size" />
</group>
<!-- 子選單 -->
<item android:id="@+id/menu_export" android:title="@string/export">
<menu>
<item android:id="@+id/export_pdf" android:title="PDF" />
<item android:id="@+id/export_excel" android:title="Excel" />
<item android:id="@+id/export_csv" android:title="CSV" />
</menu>
</item>
</menu>
Activity 完整生命週期實現
public class MainActivity extends AppCompatActivity {
private MenuItem sortNameItem, sortDateItem, sortSizeItem;
private String currentSort = "name";
@Override
protected void onCreate(Bundle savedInstanceState) {
super.onCreate(savedInstanceState);
setContentView(R.layout.activity_main);
// ToolBar 設置
Toolbar toolbar = findViewById(R.id.toolbar);
setSupportActionBar(toolbar);
}
// 1. 膨脹選單 (Activity 建立時一次,Fragment 需 setHasOptionsMenu(true))
@Override
public boolean onCreateOptionsMenu(Menu menu) {
getMenuInflater().inflate(R.menu.main_menu, menu);
// 緩存 MenuItem 供動態更新
sortNameItem = menu.findItem(R.id.sort_name);
sortDateItem = menu.findItem(R.id.sort_date);
sortSizeItem = menu.findItem(R.id.sort_size);
// 恢復勾選狀態
updateSortCheckState();
// 配置 SearchView
MenuItem searchItem = menu.findItem(R.id.action_search);
SearchView searchView = (SearchView) searchItem.getActionView();
searchView.setOnQueryTextListener(new SearchView.OnQueryTextListener() {
@Override public boolean onQueryTextSubmit(String query) { performSearch(query); return true; }
@Override public boolean onQueryTextChange(String newText) { return false; }
});
searchView.setOnCloseListener(() -> { clearSearch(); return false; });
return true; // 返回 true 顯示選單
}
// 2. 準備顯示時動態調整 (invalidateOptionsMenu() 觸發)
@Override
public boolean onPrepareOptionsMenu(Menu menu) {
// 根據權限/狀態動態顯隱/啟用
menu.findItem(R.id.action_add).setVisible(userHasWritePermission());
menu.findItem(R.id.action_settings).setEnabled(isNetworkAvailable());
return super.onPrepareOptionsMenu(menu);
}
// 3. 項目點擊處理
@Override
public boolean onOptionsItemSelected(@NonNull MenuItem item) {
int id = item.getItemId();
if (id == R.id.action_add) {
startActivity(new Intent(this, AddItemActivity.class));
return true;
} else if (id == R.id.action_settings) {
startActivity(new Intent(this, SettingsActivity.class));
return true;
} else if (id == R.id.sort_name || id == R.id.sort_date || id == R.id.sort_size) {
// 單選群組自動處理互斥,只需更新狀態
currentSort = getSortKey(id);
item.setChecked(true);
refreshList();
return true;
} else if (id == R.id.export_pdf) {
exportData("pdf");
return true;
} else if (id == R.id.export_excel) {
exportData("excel");
return true;
} else if (id == R.id.export_csv) {
exportData("csv");
return true;
}
return super.onOptionsItemSelected(item);
}
// 4. 選單關閉回調 (API 30+)
@Override
public void onOptionsMenuClosed(@NonNull Menu menu) {
super.onOptionsMenuClosed(menu);
// 可做清理工作
}
private String getSortKey(int itemId) {
if (itemId == R.id.sort_name) return "name";
if (itemId == R.id.sort_date) return "date";
return "size";
}
private void updateSortCheckState() {
if (sortNameItem != null) sortNameItem.setChecked("name".equals(currentSort));
if (sortDateItem != null) sortDateItem.setChecked("date".equals(currentSort));
if (sortSizeItem != null) sortSizeItem.setChecked("size".equals(currentSort));
}
// ... 其他業務方法
}
Fragment 中使用 Options Menu
public class ListFragment extends Fragment {
@Override
public void onCreate(@Nullable Bundle savedInstanceState) {
super.onCreate(savedInstanceState);
setHasOptionsMenu(true); // 關鍵:告訴系統此 Fragment 有選單
}
@Override
public void onCreateOptionsMenu(@NonNull Menu menu, @NonNull MenuInflater inflater) {
inflater.inflate(R.menu.fragment_list_menu, menu);
// 配置 Fragment 專屬選單項
}
@Override
public boolean onOptionsItemSelected(@NonNull MenuItem item) {
// 處理 Fragment 專屬項目
// 返回 false 讓 Activity 繼續處理 (如 Up 鍵)
return super.onOptionsItemSelected(item);
}
}
動態更新選單項 (運行時增刪改)
// 1. 新增項目 (需 invalidateOptionsMenu 觸發重建)
menu.add(Menu.NONE, R.id.dynamic_item, Menu.NONE, "動態項目")
.setIcon(R.drawable.ic_dynamic)
.setShowAsAction(MenuItem.SHOW_AS_ACTION_IF_ROOM);
// 2. 移除項目
menu.removeItem(R.id.dynamic_item);
// 3. 修改文字/圖標/啟用狀態/可見性 (即時生效,無需 invalidate)
menu.findItem(R.id.action_add).setTitle("新增專案");
menu.findItem(R.id.action_add).setIcon(R.drawable.ic_add_new);
menu.findItem(R.id.action_add).setEnabled(false);
menu.findItem(R.id.action_add).setVisible(false);
// 4. 運行時切換 Action View
MenuItem item = menu.findItem(R.id.action_search);
item.setActionView(R.layout.custom_search_view); // 自定義 View
item.expandActionView(); // 程式化展開
item.collapseActionView(); // 程式化收合
// 觸發重新建立 (onCreateOptionsMenu 再次調用)
invalidateOptionsMenu();
Material 3 風格適配
<!-- themes.xml -->
<style name="Theme.App" parent="Theme.Material3.DayNight.NoActionBar">
<item name="actionMenuTextAppearance">@style/TextAppearance.App.Menu</item>
<item name="actionMenuTextColor">?attr/colorOnSurface</item>
</style>
<style name="TextAppearance.App.Menu" parent="TextAppearance.Material3.LabelLarge">
<item name="android:textSize">14sp</item>
<item name="fontFamily">@font/roboto_medium</item>
</style>
<!-- Toolbar 佈局 -->
<com.google.android.material.appbar.MaterialToolbar
android:id="@+id/toolbar"
android:layout_width="match_parent"
android:layout_height="?attr/actionBarSize"
app:menu="@menu/main_menu"
app:navigationIcon="@drawable/ic_menu"
app:title="@string/app_name" />
常見問題排查
| 現象 |
原因 |
解決 |
| onCreateOptionsMenu 不調用 |
Fragment 未調用 setHasOptionsMenu(true) |
Fragment.onCreate() 中調用 |
| 選單項不顯示圖標 |
showAsAction="never" 或空間不足 |
用 ifRoom、確保圖標資源存在 |
| SearchView 不彈出鍵盤 |
未請求焦點 / 輸入法模式 |
searchView.setIconifiedByDefault(false); searchView.requestFocus(); |
| 動態新增項目不顯示 |
未調用 invalidateOptionsMenu() |
修改 Menu 結構後必須調用 |
| Up 鍵 (HomeAsUp) 無反應 |
未在 Manifest 設定 parentActivityName / 未處理 android.R.id.home |
onOptionsItemSelected 處理 android.R.id.home → onBackPressed() |
現代替代方案:Jetpack Compose
@Composable
fun TopAppBarMenu() {
var showSearch by remember { mutableStateOf(false) }
TopAppBar(
title = { Text("App Title") },
actions = {
if (showSearch) {
TextField(value = "", onValueChange = {},
modifier = Modifier.fillMaxWidth(),
keyboardActions = KeyboardActions(onDone = { showSearch = false }))
} else {
IconButton(onClick = { showSearch = true }) { Icon(Icons.Default.Search, "") }
IconButton(onClick = { /* add */ }) { Icon(Icons.Default.Add, "") }
MenuDropdown() // 彈出選單 Composable
}
}
)
}
Options Menu 是 Android 應用全域操作的經典入口。掌握 XML 宣告式定義、生命週期回調、動態更新機制與 Material3 適配,能構建符合平台規範且體驗流暢的導航交互。新專案建議漸進遷移至 Compose,但既有 View 系統專案仍需精通此機制。